English / Persian
امروز سه شنبه 9 خرداد 1396
سلام درباره بسته بندی اسپتیک یک مقدار توضیح بدید
شهرک فناوری
گروه کارخانجات پارت لاستیک
کانال تلگرام کلینیک تخصصی بسته بندی مواد غذایی ایرانبانک جامع خرید و فروش ماشین آلات صنایع غدایی و بسته بندی ایرانکانال تلگرامی باشگاه فرمولاسیون مواد غذایی ایرانماشین الات بسته بندی حبوبات و خشکبار

آمار بازدیدکنندگان

کاربر گرامی :  شما می توانید سئوالات مورد نظر خود را در زمینه های متنوع بسته بندی ازطریق منوی تماس یا ما به این

 کلینیک منعکس و پاسخ های متعدد در خصوص سئوال مطروحه را از طریق همین سایت مشاهده فرمائید

دوشنبه 7 دی 1394
 مریم اکبریان

فرآوری اسپتیک به پر کردن محصول استریل در ظروف از قبل استریل شده و به دنبال آن دربندی غیر قابل نفوذ در شرایط و فضای استریل اطلاق می­شود. بسته بندی اسپتیک شامل پرکردن و درزبندی محصولات با ثبات میکروبیولوژیکی درظروف استریل تحت شرایطی است که مانع از آلودگی مجدد میکروبی محصول ظروف و درب ظروف تحت شرایط آسپتیک می شود امروزه فرآوری و بسته­بندی اسپتیک به عنوان یک فنّاوری جایگزین و کارآمد در تولید فرآورده­های قابل استریل شدن در صنایع غذایی توسعه چشمگیری پیدا کرده است . تفاوت عمده فرایندهای اسپتیک با سایر روش های معمولی استیریلیزاسیون در آن است که فرایند حرارتی در روش آسپتیک قبل از بسته بندی غذا صورت می گیرد یعنی اول استیریلیزاسیون، بعد بسته بندی صورت می گیرد بر خلاف روش های معمولی که اول بسته بندی و بعد استیریلیزاسیون صورت می گیرد. می توان نتیجه گرفت استیریلیزاسیون در سامانه های فرآوری آسپتیک در سه سطح جداگانه انجام می گیرد که عبارتند از:

1-استریل کردن مواد غذایی مورد فرآوری

2-استریل کردن مواد بسته بندی و سطوح تجهیزات

3-استریل کردن محیط بسته بندی و نگهداری محصول(منطقه اسپتیک)

مفهوم استریلیزاسیون در فرایندهای اسپتیک همان واژه استرلیزاسیون تجاری است که در روش های اسپتیک به دلیل استفاده از دماهای بالاتر در زمان کوتاه تربا وجود اینکه شرایط استیریلیزاسیون تجاری فراهم می شود و لیکن کیفیت محصول، مواد غذایی،بافت، رنگ و سایر خصوصیات کیفی محصول به نحو بهتری حفظ می شود. و برای نگه داری محصول به شرایط خاص مانند یخچال نیازی نیست و دمای اتاق کفایت می کند.عمر ماندگاری این محصولات به حدود چند ماه و گاهی یک تا دو سال با کیفیت قابل قبول میرسد.

بسته های مناسب برای بسته بندی اسپتیک: عمده ترین ویژگی های مواد بسته بندی و بسته های مناسب برای فراوری اسپتیک عبارتند از:

مقاومت مناسب در برابر عبور آب، گازها، مواد فرار و نور

عدم تاثیر ماده بسته بندی بر غذا

داشتن قابلیت دربندی

قابلیت استریل شدن

جلب رضایت مشتری

روش های سترون سازی مواد بسته بندی را در سیستمهای بسته بندی اسپتیک شامل استفاده از بخار خیلی داغ سوپر هیت، استفاده از هوای خشک داغ، استفاده از تشعشع گاما ،استفاده ار آب اکسیژنه، استفاده توام از آب اکسیژنه و گرما، استفاده توام ار آب اکسیژنه و نور ماوراء بنفش، می باشد.

در سال 1998 در آمریکا استفاده از محلول های آب اکسیژنه با غلظت های 30 تا 35% برای ضدعفونی کردن لفاف های پلی اتیلنی توسط FDA مجاز اعلام شد. استریل کردن مواد بسته بندی در خط فراوری همراه با مشکلات خاصی است. بر اساس بررسیهای ارائه شده مشخص شده استریل کردن با پروکسید هیدروژن و سپس هوای داغ ظاهرا بیشترین پتانسیل را برای کاربران به عنوان ماده استریل کننده در خط بسته بندی دارد. استریل کردن مواد بسته بندی با پیروکسید هیدروژن و سپس تشعشع فرابنفش برای کاربران صنعتی پذیرفته شده است. فعالیت باکتری کشی آب اکسیژنه در دمای بالاتر افزایش می یابد. مکانیزم باکتری کشی آب اکسیژنه به دلیل ایجاد اکسیژن نوزاد(اتم اکسیژن) براثر گرما است. گرمای خشک، بخار اشباع شده و بخار فوق داغ از استریل کننده های موثر می باشند اما درجه گرما برخی ازمواد بسته بندی را خراب میکند بنابراین کاربرد محدودی دارند. ازبخار اشباع معمولا برای استریل کردن قوطی ها استفاده می شود.اشعه مادون قرمز را نمیتوان بکا برد زیرا افزایش دمای بسته بندی ناشی ازکاربرد مادون قرمز باعث نرم شدن پلاستیک می شود.اشعه یونی به خاطر اثر زیان آور آن بر پرسنل قابل قبول نیست. طول موجهای نور در زمینه تاثیر آنها بر روی مواد غذایی به طور کافی مورد مطالعه قرار گرفته اند بنابراین نگرانی هایی وجود دارد. اکسید اتیلن نیازمند زمان طولانی تری است تا در خط بکار رود و اسید پراستیک طعم نامطلوبی در غذاها ایجاد می کند اگر رسوب باقیمانده در ظرف محصور بماند. بتا پروپیولاکتون فاقد قدرت نفوذ اکسید اتیلن است و اتانول در برابر اسپورها موثر نیست. امروزه اسپورهای باسیلوس سوبتیلیس به عنوان شاخص حرارت دهی خشک و به صورت تجاری جهت آزمون کردن شرایط استریل پرکن های اسپتیک به کار برده می شود.

به طور کلی مواد مورد بسته بندی مورد استفاده در سیستم های آسپتیک حول سه محور ذیل تقسیم بندی می شود:

مواد سخت: نظیر قوطیهای فلزی و ظروف شیشه ای

مواد نیمه سخت: نظیرقوطیهای مرکب تتراپک و پیورپک که به ترتیب از داخل به خارج از لایه های

PE/سرلین/AL/PE/کاغذ/PE

مواد انعطاف پذیر: نظیر کیسه های اسپتیک مواد بسته بندی مورد استفاده در سیستم های اسپتیک علاوه بر خواصی نظیر گازها بویژه اکسیژن، نور و حفظ رنگ وطعم ارزش تغذیه ای محصول باید از نظر سترون سازی با روش سترون سازی مورد استفاده در سیستم(اشعه،حرارت،آب اکسیژنه و ...) بسته بندی مطابقت داشته و به سهولت بتوان آن را استریل کرد:

(a برای نگه داری کوتاه مدت لایه ها به ترتیب عبارتند از:

PE/کاغذ/PE

(b برای نگهداری طولانی لایه ها به ترتیب عبارتند از: / PE / Al / Surlyn / PEکاغذ/ PE

 

 

 

 

منابع:

طیبه محمودی،علی معتمدزادگان- سیستم فرآور اسپتیک و تئوری های مربوط به آن از دید انتقال جرم

وحید قنبری، سید مهدی جعفری، شیلان رشید زاده- فراوری و بسته بندی اسپتیک مواد غذایی

 

  
دوشنبه 7 دی 1394
 هدیه کشمیری

اسپتیک سیستمی است که در آن محصول بطریقه استریل تجاری در ظروف با دوخت هرمتیک(غیر قابل نفوذ)تولید می شوند در حقیقت این اصطلاح شامل سیستم فرآوری و سیستم بسته بندی محصول می باشد.در واقع به تجهیزاتی اطلاق می شود که عمل پر کردن محصول استریل درون ظروف استریل و دوخت هرمتیک ظرف را در شرایط اسپتیک انجام می دهند .

مزایا بسته بندی اسپتیک:

 

  • در این روش با استفاده از دمای بالا و زمان کوتاه محصول مرغوبتری بدست می آید و طول عمر مواد غذایی بیشتر است.
  • در این سیستم انواع مختلف مواد و ظروف بسته بندیکه ابعاد و اندازه های مختلف دارند می تواند مورد استفاده قرار گیرد.
  • در مبدلهای حرارتی از نوع اسپتیک سح حرارتی و برودتی زیادتر است بنابراین قادر است انتقال حرارت زیادتری ایجاد کند.

معایب بسته بندی اسپتیک:

 

  • هزینه سرمایه گذاری سیستم اسپتیک زیاد است.
  • عموماً جهت مایعات مناسب است علاوه بر این برای انتقال مناسب محصول توسط پمپ باید محصول غذایی مایع،یکنواخت باشد.
  • ظرفیت این سیستم پایین است.

 

از دیگر انواع لایه های بسته بندی می توان به PET/AL/PET/LDPEبرای بسته بندی نمودن موادغذایی پراسیدی بخصوص آب مرکبات استفاده نمود.

در واقع موادغذایی که در داخل بسته های اسپتیک پر می شود هیچ نیازی به افزودن مواد نگهدارنده ندارند. پرا که در این روش با ماندگاری طولانی ،  محصولات لبنی مایع را در دمای 137درجه سانتیگراد و به مدت 4 ثانیه حرارت داده و بلافاصله در بسته استریل پر می کنند. آبمیوه (محصولات با اسید بالا) را نیز در دمای 80 تا95 درجه به مدت 15الی30 ثانیه حرارت می دهند و سپس به صورت اسپتیک پر می کنند. هر دو روش به گونه ای طراحی شده است که تنها مقدار بسیار کمی از ویتامین ها و املاح معدنی از بین می روند.این فرآیند ها زمان نگهداری محصول را به مدت چندین ماه خارج از محیط یخچال افزایش می دهد.

پس از باز شدن بسته محصول می بایستی در یخچال نگهداری شود. مواد غذایی با بسته بندی اسپتیک در مقایسه با کنسرو ها و یا مواد غذایی پاستوریزه که فرآیند حرارتی آنها در دمای بالا و مدت زمان طولانی انجام شده است از طعم و رنگ به مراتب بهتری برخوردارند،چرا که اثرات جانبی بسته بندی با قوطی که نتیجه واکنش اکسیژن با فلزاست را ندارد.

 

         تجهیزات سیستم فرآوری اسپتیک

          سیستم پمپاژ و کنترلی که سرعت جریان محصول به سراسر سیستم را بتواند کنترل کند.

         سیستم سترون سازی محصول

         سیستم سترون سازی بسته بندی

         سترون سازی سیستم قبل و حین تولید

         مخازن اسپتیک

         ایجاد هماهنگی بین خط سترون سازی و سیستم بسته بندی

         فشار مثبت: گاز نیتروژن یا دی اکسید کربن

 

  
یک شنبه 22 آذر 1394
 امیر گلیج

كليه سيستم هاي بسته بندي اسپتیک داراي دو ريشه تاريخي اند: 

الف- فرايند مارتين دول كه درسال 1940 در امريكا پيشنهاد گرديد.

- استفاده از بخار فوق اشباع براي استريل كردن ظروف فلزي و حرارت دادن سريع ماده غذايي مايع و سرد كردن آن در مبدلهاي حرارتي لوله اي

- دوخت ظروف  در يك بخار اتمسفر انجام ميگيرد

- براي فراورده هايي نظير انواع سوپها، سسهاي مخصوص و فراورده هاي لبني

ب- فرايند لولينجرو رجز كه در سال 1960 در كشور سوئيس پيشنهاد گرديد است.

سيستمي كه بر كاربرد آب اكسيژنه و خاصيت ضدعفوني كنندگي آن پايه ريزي شده از جمله ماشين هاي FFS  تتراپك كه تترابريك نيز ناميده ميشود.

Ø     مزاياي بسته بندي اسپتيك

1- افزايش زمان ماندگاري مواد غذايي (دماي بالاو زمان كم)

2- انواع مختلف مواد و ظروف بسته بسته بندي در ابعاد مختلف

3- انتقال حرارتي بالا

Ø     معايب بسته بندي اسپتيك

1- هزينه بالا

2- عموما جهت مايعات مناسب است

3-ظرفيت اين سيستم پايين است

موادتشکیل دهنده بسته بندی اسپتیک :
 ساختار مكانيكي پاكت به گونه‌اي است كه مي‌تواند از ورود ميكروارگانيزم‌ها، نور، گاز يا بخار جلوگيري نمايد. این بسته بندی جعبه شکل لایه ای از سه ماده است : کاغذ مقوایی با کیفیت بالا ، پلی اتیلن که هردو به وسیله هیدروژن پراکسید و یا حرارت استریل می شود و آلومینیوم که با بخار داغ استریل می شود

کاغذ (70 درصد ) سختی ، استحکام و شکل آجری مناسب بسته بندی را ایجاد می کند. 
پلی اتیلن (24 درصد ) داخلی ترین لایه است که درز بندی بسته رامحکم می کند و یک پوشش محافظ روی لایه خارجی است که آن را خشک نگه می دارد در واقع براي جلوگيري از نشت بسته‌ها و ايجاد سدي در مقابل نفوذ ميكروارگانيزم‌ها.
 

آلومینیوم ( 6 درصد ) یک لایه عایق در مقابل نور و اکسیژن طعم‌هاي بد و ناخواسته‌ تشکیل می دهد. این لایه فوق العاده نازک به خنک شدن و جلوگیری از فساد بدون استفاده از نگهدارنده ها کمک می کند

بسته بندی اسپتیک شامل مجموعه ای از 6 لایه است ، به ترتیب :

پلی اتیلن ، کاغذ ، پلی اتیلن ، آلومینیوم فویل ، پلی اتیلن و پلی اتیلن .

 هر کدام از این لایه های برای هدف خاصی تهیه شده اند: 
* لایه داخلی پلی اتیلنی به عنوان فیلم خنثی که با محصول واکنش نداده و قابلیت دوخت حرارتی بسته را فراهم می کند.
 
* لایه آلومینیوم فویل برای ممانعت از حضور نور بکار برده می شود

* لایه پلی اتیلنی میانی برای ممانعت از حضور نور بکار برده می شود. 
* لایه پلی اتیلنی میانی اولا نقش ممانعت کنندگی دارد و ثانیا عامل چسباننده مقوا و آلومینیوم فویل می باشد.
 
* لایه پلی اتیلن خارجی از چاپ روی مقوا محافظت کرده و آن را براق نشان میدهد.

 تكنولوژي بسته بندي مواد غذايي به روش اسپتيك:

روش استريل جهت بسته بندي به  روش اسپتيك توسط سيستم صفحه اي (Plate Heat Exchanger)

روش استريل جهت بسته بندي به  روش اسپتيك توسط سيستم لوله در لوله (Tube In Tube Heat Exchanger)

روش استريل جهت بسته بندي به  روش اسپتيك توسط سيستم صفحه تراش (Scraped Surface Heat Exchanger)

   سيستم صفحه تراش

اين سيستم قابليت پذيرش محصول از هريك از دستگاههاي آبگير، تبخير، خردكن ويا له كن انواع ميوه ها و سبزيهاي فرايند نشده بطور مستقيم را دارد و همه  اشكال فوق را فرايند حرارتي مي نمايد.

معروفترين آن كه داراي كاربرد حرارتي فراوان مي باشد DSR ناميده مي شود، در اين سيستم تبادل حرارت در دو سطح داخلي و خارجي انجام مي شود (زمان بسيار كوتاه). دراين دستگاه قطعات پروسس شده ميوه ويا مواد غذايي ديگر به ابعاد 50 را نيز عبور داده و بسته بندي آنرا اسپتيك مي نمايند.

از نظر تبادل حرارتي محصولات  3 مرحله حرارتي را ميگذرانند :

1- حرارت دادن به درجه حرارت مورد نياز براي استريل شدن

2-نگهداري براي مدت مورد نظر در درجه حرارت

3- سرد كردن محصول تادرجه حرارت 30 الي35 درجه ( آب سرد يا محلول گليكون)

از اين سيستم براي انواع محصولات بخصوص محصولات مايع حاوي قطعات بزرگتر با غلظت بالا استفاده مي شود.

  

 سيستم صفحه اي:

انواع آبميوه صاف و كنسانتره آنها ، آبميوه ها با درصد پالپ كمتر وانواع خامه

   سيستم لوله در لوله:

محصولات با غلظت پائين تر و محصولات مايع حاوي قطعات كوچك

   سيستم ها براساس نوع بسته توليدي

1- ماشينهاي كه از ظروف سخت ونيمه سخت كه از قبل توليد شده اند استفاده ميكنند.

الف قوطي هاي فلزي

ب قوطي هاي مركب

ج ليوانهاي پلاستيكي

د ظروف شيشه اي

ه بشكه ها

فقط عمليات پر كردن و دربندي (Star pack، Asepten Drum)  

2- ماشينهايي كه از يك رشته لفافهاي چند لايه براي ساخت ظروف تغذيه مي شوند، عمليات ساخت بسته ،پر كردن و دوخت درب (تتراپك وتترا بريك)

3- ماشينهايي كه از ظروف چند لايه مقوايي كه قبلا شكل گيري شده اند استفاده مي كنند ، عمليات پر كردن و دوخت درب (پيورپك)

4- سيستمهايي كه به طريق ترموفورم ظروف را ساخته و همزمان عمليات پركردن و درب بندي را انجام ميدهند.

5- ماشينهاي  كه از كيسه ها و بسته هاي لز قبل اماده شده استفاده ميكنند (star pack ودوي پك)

6-ماشينهاي كه از ظروف پلاستيكي تهيه شده به طريق قالب گيري بادي استفاده مي كنند.

   مواد بسته بندي    

مواد سخت:

موادي كه شكل خود را بعد از پر كردن و دربندي در فشار مكانيكي تا 70 پاسكال از دست ندهند ،قوطيهاي فلزي و ظروف شيشه اي

 مواد نيمه سخت:

موادي كه بعد از پر شدن و دوخت شكل آنها در دما و فشار معمولي حفظ مي شود اما در فشار كمتر از 70 پاسكال تغيير شكل پيدا مي كنند، قوطي هاي تتراپك و پيورپك

 مواد انعطاف پذير:

اين مواد پس از پرشدن و دوخت تحت تاثير محتوياتشان مي باشند مثل كيسه هاي اسپتيك

  مواد مورد استفاده در سيستم هاي اسپتيك علاوه بر خواصي نظير ممانعت از نفوذ گازها بويژه اكسيژن ،نور و حفظ رنگ و طعم و ارزش تغذيه اي محصول بايد از نظر سترون سازي با روش سترون سازي مورد استفاده در سيستم بسته بندي مطابقت داشته باشد.

 

    

  
پنج شنبه 16 مهر 1394
 سمیرا منصورگرگانی

اسپتیک:

 

توصیف شرایطی است که در آنجا میکروارگانیزم ها حتی بصورت اسپور هم وج

سیستم اسپتیک:

 

  شامل سیستم فرآوری و بسته بندی محصول می باشد.

ود نداشته باشند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سیستم اسپتیک:

 

  شامل سیستم فرآوری و بسته بندی محصول می باشد.

 

بسته بندی اسپتیک:

 

  پرکردن محصول استریل درون ظروف استریل و دوخت هرمتیک

 

مزایای سیستم اسپتیک

 

§بهره وری انرژی بالاتر است.

 

§انواع مختلف مواد و ظروف بسته بندی قابل استفاده هستند.

 

§-محصول مرغوبتری بدست می آید. 

 

معایب سیستم اسپتیک

 

§هزینه سرمایه گذاری زیاد است.

 

§عموماً جهت مایعات مناسب است.

 

§ظرفیت سیستم پایین است.

 

سیستم پمپاژ و کنترلی که سرعت جریان محصول به سراسر سیستم را بتواند کنترل کند.

 

سیستم سترون سازی محصول

 

سیستم سترون سازی بسته بندی

 

سترون سازی سیستم قبل و حین تولید

 

مخازن اسپتیک

 

ایجاد هماهنگی بین خط سترون سازی و سیستم بسته بندی

 

فشار مثبت: گاز نیتروژن یا دی اکسید کربن

 

سیستم بسته بندی اسپتیک

 

ثبات ها و کنترل کننده ها

 

pH> 4/6 زمان کوتاه و درجه حرارت بالا (138 تا 149، 1 تا 3 ثانیه)

 

pH < 4/6 زمان بیشتر و دمای پایینتر ( 93 تا 96، 15 تا 30 ثانیه)

 

روشهای سترون سازی مواد بسته بندی

 

 

 

 

استفاده از بخار

 

استفاده از هوای خشک داغ

 

استفاده از آب اکسیژنه ( 0/5 ppm باقیمانده – حداکثر 35%)

 

استفاده توام از آب اکسیژنه و نور ماوراء بنفش

 

استفاده توام از آب اکسیژنه و گرما

 

استفاده توام تشعشع گاما

سیستم های مختلف بسته بندی اسپتیک

 

 

 

ظروف سخت و نیمه سخت

 

قوطی های فلزی

 

ظروف پلاستیکی

 

ظروف شیشه ای

 

بشکه ها

 

FFS (لفاف های چند لایه)

 

ظروف چند لایه مقوایی

 

کیسه ها و بسته های از قبل آماده شده

 

 

 

 

منابع:package.blogfa.com

 

 

  
شنبه 22 آذر 1393
 مهدي نعيمي فر

سیستمی است که در آن محصول بطریقه استریل تجاری در ظروف با دوخت هرمتیک(غیر قابل نفوذ)تولید می شوند در حقیقت این اصطلاح شامل سیستم فرآوری و سیستم بسته بندی محصول می باشد.در واقع به تجهیزاتی اطلاق می شود که عمل پر کردن محصول استریل درون ظروف استریل و دوخت هرمتیک ظرف را در شرایط اسپتیک انجام می دهند. 

مزایا بسته بندی اسپتیک: 

1-در این روش با استفاده از دمای بالا و زمان کوتاه محصول مرغوبتری بدست می آید و طول عمر مواد غذایی بیشتر است. 

2-در این سیستم انواع مختلف مواد و ظروف بسته بندیکه ابعاد و اندازه های مختلف دارند می تواند مورد استفاده قرار گیرد. 

3-در مبدلهای حرارتی از نوع اسپتیک سح حرارتی و برودتی زیادتر است بنابراین قادر است انتقال حرارت زیادتری ایجاد کند. 

معایب بسته بندی اسپتیک:

1-هزینه سرمایه گذاری سیستم اسپتیک زیاد است.

2-عموماً جهت مایعات مناسب است علاوه بر این برای انتقال مناسب محصول توسط پمپ باید محصول غذایی مایع،یکنواخت باشد.

3-ظرفیت این سیستم پایین است.

 

 

 سيستم هاي مختلف بسته بندي اسپتيك:
 قوطي هاي فلزي
 ظروف پلاستيكي
 ظروف شيشه اي
 FFS لفافهاي چند لايه
 ظروف چند لايه مقوايي

بسته ها وكيسه هاي آماده

 

 

 

 

  
پنج شنبه 8 آبان 1393
 محمد هادیان

سیستمی است که در آن محصول بطریقه استریل تجاری در ظروف با دوخت هرمتیک(غیر قابل نفوذ)تولید می شوند در حقیقت این اصطلاح شامل سیستم فرآوری و سیستم بسته بندی محصول می باشد.در واقع به تجهیزاتی اطلاق می شود که عمل پر کردن محصول استریل درون ظروف استریل و دوخت هرمتیک ظرف را در شرایط اسپتیک انجام می دهند.

مزایا بسته بندی اسپتیک:

1-در این روش با استفاده از دمای بالا و زمان کوتاه محصول مرغوبتری بدست می آید و طول عمر مواد غذایی بیشتر است.

2-در این سیستم انواع مختلف مواد و ظروف بسته بندیکه ابعاد و اندازه های مختلف دارند می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

3-در مبدلهای حرارتی از نوع اسپتیک سح حرارتی و برودتی زیادتر است بنابراین قادر است انتقال حرارت زیادتری ایجاد کند.

معایب بسته بندی اسپتیک:

1-هزینه سرمایه گذاری سیستم اسپتیک زیاد است.

2-عموماً جهت مایعات مناسب است علاوه بر این برای انتقال مناسب محصول توسط پمپ باید محصول غذایی مایع،یکنواخت باشد.

3-ظرفیت این سیستم پایین است.

 

  
سه شنبه 17 تیر 1393
 افسانه مرشدی

سوال 5 : بسته بندی اسپتیک چیست؟ 

افسانه مرشدی    afsaneh_morshedi@yahoo.com))

 

واژه اسپتیک از زبان یونانی گرفته شده است و به عنوان یک ماده پاک و عاری از میکروب اطلاق میشود. در فرایند اسپتیک معمولا بسته ها و محصولات غذایی در سیستم های مجزا استریل میشوند و ظروف استریل با محصولات استریل شده فرآوری ودر شرایط اسپتیک درب بندی میشوند .به عبارتی اسپتیک توصیف شرایطی است که در آن میکروارگانیسم ها حتی به شکل اسپور وجود ندارند.

فرایند اسپتیکی که امروزه در سطح تجاری استفاده میشود، مرهون مارتین دول است. دراین سیستم از بخار فوق اشباع برای استریل کردن ظروف فلزی و حرارت دادن سریع ماده غذایی مایع و سردکردن آن در مبدلهای حرارتی لوله ای استفاده میگردید. ماده غذایی استریل سرد شده تحت شرایط استریل در ظروف استریل پرشده و دوخت ظروف در بخاری اتمسفر انجام میگرفت. دراوایل این سیستم برای انواع سوپها و سسهای مخصوص و فراورده های شیری مورد استفاده قرارگرفت.

پس از آن در سال 1958 ر گوجه به روش اسپتیک تولید و در بشکه های 213 لیتری عرضه شد.

در سال 1960 سیستم اسپتیکی پیشنهاد شد که درآن از آب اکسیژنه به عنوان ضدعفونی کننده استفاده شد و ماشینهای تتراپک که تترابریک نامیده می شوند در سراسر دنیا با این سیستم جهت بسته بندی شیر و سایر مواد غذایی استفاده شد.

در سال 1981در امریکا با استفاده از محلولهای آب اکسیژنه با غلظت 30 تا 35% برای ضدعفونی لفافهای دیگر توسعه یافت. امروزه علاوه بر بخار و آب اکسیژنه برای سترون سازی بسته ها از نور ماوراء بنفش ، هوای داغ و اشعه گاما نیز برای این منظور استفاده میشود. هرچند که این بسته بندی در حال حاضر به مواد غذایی مایع محدود شده است، اما تحقیقات زیادی برای استفاده از این سیستم بسته بندی برای موادغذایی جامد نیز درحال انجام است.

در حال حاضر از لفافهای چند لایه برای گسترش خواصی مانند بهبود کیفیت دوخت و ممانعت از نفوذ اکسیژن و نور در بسته های اسپتیک استفاده میشود.

 

مواد سترون ساز:

مواد سترون سازی که در واحدهای بسته بندی اسپتیک به منظور استریل کردن مواد بسته بندی و یا سطوح داخلی دستگاهها و تجهیزات مورد استفاده قرار میگیرند عبارتند از : حرارت، موادشیمیایی، تشعشعات با انرژی بالا، ویا ترکیبی از آنها.

گرما روش شایع و متداول استریلیزاسیون است. در مورد استفاده از مواد شیمیایی و تشعشع باید به مقررات و استانداردهای مربوطه توجه شود.

مواد وروشهای سترون سازی در سیستمهای بسته بندی اسپتیک را میتوان به صورت زیر طبقه بندی کرد:

1)     استفاده از بخار خیلی داغ سوپر هیت

2)     استفاده از هوای خشک داغ

3)     استفاده ار آب اکسیژنه

4)     استفاده توام از آب اکسیژنه و گرما

5)     استفاده توام ار آب اکسیژنه و نور ماوراء بنفش

6)     استفاده از تشعشع گاما

 

منطقه اسپتیک:

منطقه اسپتیک محیطی بین ماشینهای بسته بندی و منطقه نگهداری محصول است که باید استریل باشد. در این محیط محصول استریل در داخل ظروف استریل پر و درب بندی میشوند. منطقه اسپتیک از نقطه ای که مواد بسته بندی استریل میشوند یا از قبل استریل شده  به ماشین داده میشوند ، شروع میشود و انتهای این محیط بعد از دربندی بسته ها، محلی است که استریل بوده و محصول تمام شده در آنجا نگهداری میشود. کلیه نقاط بین این دو نقطه به عنوان قسمتهایی از منطقه اسپتیک نامیده میشوند که حتما باید به صورت تجاری استریل شود و سپس در تمام مراحل تولید حالت اسپتیک این منطقه حفظ شود و بین این منطقه و سایر مناطق غیر استریل باید موانع فیزیکی لازم قرار داده شود.

با استفاده از فشار مثبت هوای استریل یا گازهای  دیگر قادریم حفاظت از آلودگی و استریل بودن منطقه اسپتیک را تداوم بخشیم. هوا یا گازهای مورد استفاده معمولا بوسیله حرارت خشک(سوزاندن ) و یا روش اولترا فیلتراسیون جهت استفاده در منطقه اسپتیک استریل میشوند.

 

-         مزایای بسته بندی اسپتیک: 

1.     با استفاده از دمای بالا و زمان کوتاه محصول مرغوبتری بدست میآید و طول عمر نگهداری ماده غذایی بیشتر است.

2.     در این سیستم انواع مختلف مواد و ظروف بسته بندی که ابعاد و اندازه های مختلف دارند میتواند مورد استفاده قرار گیرند.

3.     در مبدلهای حرارتی از نوع اسپتیک سطح حرارتی و برودتی زیادتر است بنابراین قادر است انتقال حرارت بیشتری را ایجادکند.

 

 

-         معایب بسته بندی اسپتیک: 

1.     هزینه سرمایه گذاری بالا

2.     عموما جهت مایعات مناسب است و برای انتقال مناسب محصول توسط پمپ باید محصول غذایی مایع و یکنواخت باشد.

3.     ظرفیت این سیستم پایین است.

 

اساس فرایندهای حرارتی اسپتیک را PHتشکیل میدهد. اصولا برای موادغذایی با PH  بالاتر از 6/4 از زمان کوتاه و درجه حرارت بالا استفاده میکنیم( دمای 138- 149 درجه سانتیگراد وزمان 1-3 ثانیه) در حالی که برای مواد غذایی با PH کمتر از 6/4 از زمان بیشتر و دمای پایینتر استفاده میگردد ( 93 تا 96 درجه سانتیگراد و زمان 15 تا 30 ثانیه).

 

سیستم های سترون سازی اسپتیک:

1.     تزریق بخار:

این روش برای مواد غذایی حساس به حرارت به دلیل امکان حفظ مواد معطر آن بیشتر کاربرد دارد. در عمل محصول در تماس با بخار ابتدا گرم شده و سپس سرد میشود و به علت تزریق بخار سطح تماس زیادی بین محصول و بخار بوجود میآید.

a)     پاشش بخار: در این سیستم ابتدا ماده غذایی پس از پیش گرم شدن وارد محفظه ای میشود که در این محفظه بخار پاشیده شده است و تماس مستقیم بخار و ماده غذایی باعث رسیدن سریع حرارت به حد مورد نظر میشود .

b)     تزریق بخار: ابتدا محصول پیش گرم میشود سپس بخار زنده با دمای مورد نظر به آن تزریق میشود.

 

2.     سیستم سترون ساز لوله ای:

در این روش ماده غذایی از داخل یک لوله مارپیچ استیل ضد زنگ عبور میکند. قطر لوله در مقایسه با حجم محصول کوچک است و در نتیجه جریان سریعی در داخل لوله ها بوجود میآید و باعث ایجاد جریان اغتشاشی میشود و در نتیجه انتقال حرارت سریعتر صورت میگیرد و کیفیت ماده غذایی بهتر حفظ میشود. این سیستم برای محصولات هموژن و با ویسکوزیته پایین مناسب است. سترون سازی لوله ای به سه صورت انجام میشود:

a)     عبور محصول از داخل لوله یک جداره

b)     عبور محصول از درون لوله دوجداره

c)      عبور محصول از درون لوله سه جداره

 

3.     سیستم سترون ساز صفحه ای:

این روش یک روش گرم کردن و سرد کردن غیر مستقیم است . در این سیستم تعدادی صفحه استیل ضد زنگ که در کنار هم متراکم و قفل شده اند وجود دارد. با عبور ماده غذایی از میان صفحات و به دلیل فاصله کم بین صفحات جریان اغتشاشی برای استریل کردن محصول فراهم میشود. مهمترین مزیت این سیستم، انتقال حرارت سریع به دلیل سطح تبادل وسیع حرارتی در صفحات میباشد. این سیستم ارزانترین سیستم سترون سازی است.

 

4.     سیستم سترون سازی پارویی:

این سیستم برای مواد غذایی با ویسکوزیته زیاد مناسب است. یکی از مشکلات موجود در سیستم سترون ساز غیر مستقیم فوق تراکم مواد غذایی در اطراف لایه مسوول انتقال حرارت بود. بنابر این محققان به فکر تعبیه یک همزن در سیستم افتادند تا با کمک آن از تجمع ماده غذایی در اطراف صفحات جلوگیری شود.

 

5.     سیستم سترون ساز با استفاده از گرمای حاصله از مقاومتهای الکتریکی:

در این سیستم تولید گرما توسط مقاومت جریانهای الکتریکی است. مهمترین مزیت این روش آن است که قطعات ماده غذایی بویژه قطعات بزرگ و درشت به سرعت حرارت می بینند و پس از استریل شدن در ظروف مخصوصی در فضای استریل بسته بندی میشوند.

 

منبع:

ناصر صداقت، تکنولوژی بسته بندی مواد غذایی، جلد اول:مبانی، انتشارات بارثاوا، 1379

 

  
جمعه 6 تیر 1393
 طناز میرهادی زادی

فرآیند استرلیزاسیون اسپتیک از نظر تجاری در یک سیستم بسته و پیوسته امکان بکار بردن مبدل های فوق العاده سودمند و نیز امکان فرآیند های UHT(فرادما)و HTST(دمای بالا-زمان کوتاه) را فراهم می آورد . در فرآیند اسپتیک ،بسته بندی یک محصول غذایی استریل شده (سیستم بسته) که دمای آن تا دمای محیط پایین آمده، در یک محیط کاملاً بهداشتی و استریل درون بسته های استریل شده قرار می گیرد.بسته های پر شده کاملاً مهر و موم می شود و قابلیت نگهداری در دمای اتاق برای مدت طولانی را دارند،بدون اینکه هیچ نگهدارنده ای در تولید آنها مورد استفاده قرار گیرد .
غذاهای مایع تولید شده به روش اسپتیک و نیز نوشیدنی ها خارج از بسته بندی و قبل از این که داخل بشکه ها پر شوند ،توسط فرآیند فرادمایی که شامل حرارت دادن ناگهانی(flash) و نیز سرد کردن می باشد فرآیند می گردند.زمان معمولاً15-3 ثانیه و دما 195 تا 285 درجه فارنهایت اندازه گیری شده است بطوریکه حداقل استرس گرمایی به محصول وارد می شود و در عین حال از لحاظ باکتریولوژیکی نیز کاملاً ایمن می باشد.
غذاهای بسته بندی شده به روش اسپتیک منجر به تولید محصولاتی با بهترین ارزش تغذیه ای و عالیترین کیفیت از نظر حفظ خواص حساس می شود 

  
پنج شنبه 29 خرداد 1393
 مهدی زارعی

در بسته بندي فرآورده‌هاي استريل لازم است نهايت دقت به عمل آيد، تا از هرگونه آلودگي مجدد جلوگيري شود. بديهي است تنها در اين صورت است كه مي‌توان محصول استريل را براي مدت طولاني نگهداري نمود. جهت بسته بندي محصول استريل از ظروف شيشه‌اي، كاغذي يا پلاستيكي به صورت  يكبار مصرف و يا برگشت پذير استفاده مي‌گردد. در حالتی که  بسته بندي قبل از استريليزاسيون باشد، بايد از ظروفي استفاده  شود كه تحمل شرايط استريليزاسيون را داشته باشند، ولي رعايت شرايط اسپتيك در هنگام بسته بندي ضرورتي ندارد. در صورتي كه بسته بندي بعد از استريليزاسيون انجام شود، لازم است كه كليه مراحل به صورت  اسپتيك باشد، اما بالابودن مقاومت حرارتي بسته‌ها الزامي‌نيس

استريليزاسيون قبل از بسته بندي  

در اين روش‌ها از دماهاي بسيار بالا براي استريل كردن  استفاده مي‌شود و به همين جهت UHT  [1] ناميده مي‌شوند. محصول ابتدا در دماهاي 135 تا 155 درجه سانتي گراد به مدت چند ثانيه حرارت ديده و پس از سرد شدن تا دمای محيط، در شرايط استريل(اسپتيك) بسته

بندي مي‌شود. بديهي است در اين حالت به علت كوتاه بودن زمان، محصول از نظر رنگ، طعم و ارزش غذايي دچار تغييرات اندكي مي‌شود، ولي از طرف ديگر رعايت شرايط استريل در هنگام بسته بندي الزامي‌است تا از آلودگي ثانويه ممانعت شود. البته مقاومت حرارتي بسته‌ها لازم نيست ، بالا باشد. همچنين در اين روش،انرژي، زمان، فضا و نيروي كار كمتري لازم است. در فرايند UHT از دو نوع عمليات حرارتي استفاده مي‌شود:

الف) حرارت مستقيم كه بر اختلاط محصول و بخار بنا نهاده شده است. در اين حالت يا محصول به داخل بخار تزريق مي‌شود (پالاريزاسيون) [1] و يا بخار به داخل محصول تزريق مي‌گردد (اوپريزاسيون)[2].

ب) حرارت غير مستقيم كه انتقال حرارت توسط مبدل‌هاي حرارتي صورت مي‌گيرد.


استفاده از حرارت غير مستقيم

گرم و سرد كردن در چنين روشي با استفاده از مبدل‌هاي حرارتي انجام مي‌شود. به طور مثال در مورد محصولی مانند شير با دماي تقريبي 4 درجه سانتيگراد، از مخزن ذخيره به وسيله پمپ وارد بالانس تانك  مي‌گردد و از آن جا به كمك پمپ تغذيه  به بخش بازيافت حرارتي در مبدل حرارتي صفحه‌اي  فرستاده مي‌شود. در اين قسمت، دماي شير ورودي در اثر مجاورت با شير فراوري شده خروجي به حدود 75 درجه سانتي گراد افزايش مي‌يابد و همزمان شير فراوري شده خروجي خنك مي‌گردد. شير وروديِ گرم شده، وارد هموژنايزر  شده و در فشار 180 تا 250 بار هموژن مي‌گردد. هموژن كردن قبل از عمليات UHT به صورت  غير اسپتيك انجام مي‌پذيرد. در فرآورده‌هايي مانند خامه، استفاده از هموژنايزر اسپتيك در پائين دست سيستم جهت بهبود بافت و ثبات فيزيكي محصول ارجحيت دارد. سپس محصولِ هموژن شده به مبدل حرارتي صفحه‌اي برگشت داده مي‌شود و در آن جا در دماي تقريبي 137 درجه سانتي گراد تحت فرايند قرار مي‌گيرد. محيط گرمازا در اين سيستم يك چرخه بسته آب داغ با تنظيم دما به وسيله تزريق بخار  مي‌باشد. محصول پس از رسيدن به دماي لازم به مدت تقريبا 4 ثانيه از ميان لوله نگهداري عبور داده مي‌شود. محصول پس از عبور از لوله نگهداري، براي خنك شدن در داخل مجاري مبدل حرارتي در مجاورت شير سرد ورودي و آب سرد قرار مي‌گيرد. محصولِ خنك شده به طور پيوسته و مستقيما به ماشين بسته بندي اسپتيك يا به مخزن اسپتيك براي ذخيره موقت هدايت مي‌گردد. در صورت افت دما در طول فرايند، بلافاصله محصول به وسيله دريچه برگشت جريان به مخزن ذخيره برگشت داده مي‌شود.

 

 



1-Steam  infusion system ( palarization)

2- Steam  injection system(uperization)

  
دوشنبه 26 خرداد 1393
 مهسان ایرجی فر

  ) بسته بندي اسپتيك؟

بسته بندي اسپتيك( Aseptic Packaying   )

عمليات كه حاصل آن مواد (مثلا مواد غذايي ) بسته بندي شده و اسپتيك مي باشد . بسته هاي اسپتيك از بسته بندي كردن كالا تحت شرايط اسپتيك ، در حالي كه هركدام جداگانه استريل مي شوند(كالا و لوازم و بسته بندي به دست مي آيند ، بسته بندي اسپتيك شده نياز ي به نگهداري خاص براي اطمينان از دوام غذايي بسته بندي شده ندارد.) محاسن: 1-حفظ خواص تغذيه أي محصول به نسبت بيش تر. 2-صفات اور گانولپتيكي بهتر. 3-حفظ كيفيت مشابه اور گانولپتيكي و.براي ظروف با ابعاد وحجم هاي متفاوت از 25 گرم تا 1200 كيلو گرم (300 گالن ) 4- به كار گرفتن گروه كاملي از انواع ظروف وابعاد ظروف براي اين امر . 5-صرفه جويي اقتصادي شامل : الف) بسته به نوع ظروف مورد استفاده , هزينه ظرف كم تر ,وزن وحجم كم تر براي نگهداري وحمل ونقل , ب) بهر ه گيري كامل تر براي تبادل حرارتي انساني كم تر ,د) هزينه سرمايه گذاري كمتر واشتغال سطح كم تر . 6) با اين روش محصولات بسيار متنوعي را مي توان فرآيند كرد,از جمله محصولاتي كه سرد بسته بندي و نگه داري مي شوند, محصولاتي كه طول عمر كوتاه تري دارند,و نيز محصولاتي كه از تركيب مواد متعددي درست شده اند كه هر ماده نياز به حرارت فرآيند خودش دارد. 7- تاثير دو گانه ظرف ومظروف به حداقل ميرسد(1).

 مزایای سیستم اسپتیک 

§        بهره وری انرژی بالاتر است.

§        انواع مختلف مواد و ظروف بسته بندی قابل استفاده هستند.

§        -محصول مرغوبتری بدست می آید(3و2).    

         معایب سیستم اسپتیک

§        هزینه سرمایه گذاری زیاد است.

§        عموماً جهت مایعات مناسب است.

§        ظرفیت سیستم پایین است(3و2).

تجهیزات سیستم فرآوری اسپتیک

         سیستم پمپاژ و کنترلی که سرعت جریان محصول به سراسر سیستم را بتواند کنترل کند.

         سیستم سترون سازی محصول

         سیستم سترون سازی بسته بندی

         سترون سازی سیستم قبل و حین تولید(2)

         مخازن اسپتیک

§        ایجاد هماهنگی بین خط سترون سازی و سیستم بسته بندی

§        فشار مثبت: گاز نیتروژن یا دی اکسید کربن

         سیستم بسته بندی اسپتیک

         ثبات ها و کنترل کننده ها(2)

 

سیستم های مختلف بسته بندی اسپتیک

         ظروف سخت و نیمه سخت

         قوطی های فلزی

         ظروف پلاستیکی

         ظروف شیشه ای

         بشکه ها

         FFS   (لفاف های چند لایه)

         ظروف چند لایه مقوایی

         کیسه ها و بسته های از قبل آماده شده(1و2)


بسته بندي اسپتيك را مي توان به صورت پركردن بسته هاي استريل با محصولات استريل شده ، درشرايط بهداشتي و مهر و موم کردن كامل بسته تعريف كرد . كلمه اسپتيك به معناي عدم حضور يا ورود ارگانيسم هاي غير مجاز به محصول از طریق بسته بندي مي باشد به اين مفهوم كه ماده مورد استفاده دربسته بندي خواص مكانيكي مطلوب براي جلوگيري از نفوذ گازها و يا مايعات غير مجاز را داشته باشد . واژه استريل نيز به معناي عدم حضور ميكروارگانيسم هايي مي باشد كه در شرايط محيط به سرعت رشد مي كند و باعث فاسد شدن ماده غذايي مي شوند(9) .
بسته بندی اسپتیک:
یک سیستم بسته بندی برای آشامیدنی ها و غذاهای مایع است که در چند دهه اخیر مطرح شده و استفاده وسیعی داشته است . این سیستم بسته بندی جالب توجه این امکان را فراهم می کند که محصول فاسدشدنی حتی غذاهای حساس مانند شیر ، نوشیدنی سویا ، آبمیوه و نکتارها در طول توزیع و ذخیره بدون نگهداری در یخچال برای مدت شش ماه یا بیشتر قابل نگهداری باشد.
در سیستم بسته بندی اسپتیک غذای استریل در یک محیط کاملا بهداشتی در بسته های استریل شده پر می شود و برخلاف سایر سیستم ها برای رسیدن به حداکثر زمان ماندگاری نیازی به نگهدارنده یا سرد کردن ندارد.
محصولات قابل تولید به روش اسپتیک : سیستم های فراوری و بسته بندی اسپتیک
برای غذاهای کنسروی کم اسید (LACF   ) کاربرد دارد . مانند شیر ، آبمیوه ، گوجه فرنگی ، سوپ ، آبگوشت ، نوشیدنی سویا ، خامه پرچرب ، نوشیدنی ماست ، دسر های میوه ای و انواع سس ها(3)
مواد تشکیل دهنده بسته بندی اسپتیک : ساختار مكانيكي پاكت به گونه‌اي است كه مي‌تواند از ورود ميكروارگانيزم‌ها، نور، گاز يا بخار جلوگيري نمايد. این بسته بندی جعبه شکل لایه ای از سه ماده است : کاغذ مقوایی باکیفیت بالا ، پلی اتیلن که هردو به وسیله هیدروژن پراکسید و یا حرارت استریل می شود و آلومینیوم که با بخار داغ استریل می شود . هر ماده در رسیدن به فواید منحصر به فرد بسته بندی اسپتیک نقش مهمی را ایفا می کند(5).
کاغذ (70 درصد ) سختی ، استحکام و شکل آجری مناسب بسته بندی را ایجاد می کند.
پلی اتیلن (24 درصد ) داخلی ترین لایه است که درز بندی بسته رامحکم می کند و یک پوشش محافظ روی لایه خارجی است که آن را خشک نگه می دارد در واقع براي جلوگيري از نشت بسته‌ها و ايجاد سدي در مقابل نفوذ ميكروارگانيزم‌ها(6).

آلومینیوم ( 6 درصد ) یک لایه عایق در مقابل نور و اکسیژن طعم‌هاي بد و ناخواسته‌ تشکیل می دهد. این لایه فوق العاده نازک به خنک شدن و جلوگیری از فساد بدون استفاده از نگهدارنده ها کمک می کند(6و7).
بسته بندی اسپتیک شامل مجموعه ای از 6 لایه است ، به ترتیب : پلی اتیلن ، کاغذ ، پلی اتیلن ، آلومینیوم فویل ، پلی اتیلن و پلی اتیلن . هر کدام از این لایه های برای هدف خاصی تهیه شده اند:
* لایه داخلی پلی اتیلنی به عنوان فیلم خنثی که با محصول واکنش نداده و قابلیت دوخت حرارتی بسته را فراهم می کند.
* لایه آلومینیوم فویل برای ممانعت از حضور نور بکار برده می شود.
* لایه پلی اتیلنی میانی برای ممانعت از حضور نور بکار برده می شود.
* لایه پلی اتیلنی میانی اولا نقش ممانعت کنندگی دارد و ثانیا عامل چسباننده مقوا و آلومینیوم فویل می باشد.
* لایه پلی اتیلن خارجی از چاپ روی مقوا محافظت کرده و آن را براق نشان میدهد(8).

طراحی این لایه ها طوری انجام شده که بتوانند در کنار هم محصول را تازه نگه دارند و اثر سویی برسلامت نداشته باشند .زیرا :
1- لایه ای که با محصول در تماس است پلی اتیلن است به علاوه هیچ شستشویی از آلومینیوم یا ترکیبات آلومینیم از طریق لایه پلاستیک انجام نمی شود .
2- لایه پلی اتیلن مورد استفاده از نوع پلی اتیلن با دانسیته کم (LDPE   ) است و FDA   آنرا به عنوان ماده در تماس با غذا تأیید کرده است(7) .

منابع و مؤاخذ :

3) كتاب اصول بسته بندي مواد غذايي ازسيد حسين مير نظامي ضيابري

4- فرشادفر ، شعله ، مرکز تحقیقات مهندسی فارس ، فراوری شیر و تولید محصولات شیری ، 1385
5- فلاحی ، مسعود ، مرز دانش ، صنایع تبدیلی گوجه فرنگی (رب) ، 1384

www.naser.ofogh.net-1

www.mums.ac.ir-2

http://en.wikipedia.org/wiki/Aseptic_processing-6

http://www.flowcontrolnetwork.com/issuearticle.asp-7 
 http://www.ptm food consulting.com-8
 http://www.FDA. Org-9
 


  
دوشنبه 19 خرداد 1393
 محمدعلی حصاری نژاد

واژه اسپتیک از زبان یونانی گرفته شده و به عنوان یک ماده پاک و عاری از میکروب اطلاق می شود. اسپتیک، توصیف شرایطی است که در آنجا میکروارگانیزمها حتی به شکل اسپور نیز وجود ندارند.

مزایا : دمای بالا، زمان کوتاه، مرغوبیت محصول و افزایش طول عمر آن

استفاده از ظروف با ابعاد مختلف، سطح حرارتی و برودتی زیاد است، لذا انتقال حرارت بهتر است .

معایب : هزینه سرمایه گذاری بالا، جهت مایعات مناسب است و جهت انتقال محصول مایع باید یکنواخت باشد، ظرفیت پایین است 200- 6 قوطی در دقیقه . 

اولین کاربردهای آن:

 1958 – Franrica : پرکردن رب در بشکه های اسپتیک

1960 – Loelinger & Reges : از کمپانی تتراپک سوئیس ، استفاده از آب اکسیژنه

1981 FAD : مجاز بودن استفاده ازمحلولهایی آب اکسیژنه با غلظت 30 تا 35 درصد

 

فاکتورهای موثر:

1-  مقاومت حرارتی میکروارگانیزمها و آنزیمها

2- حالت فیزیکی مواد غذایی (مواد مایع – جا به جایی، مواد جامد – هدایت)

Ú      PH مواد غذایی :

الف  – کمتر از 4/6  (میکروارگانیزمهای فاسد کننده و آنزیمها )

 ب - بیشتر از 4/6 (میکروارگانیزمهایی بیماریزا )

3-  اندازه و جنس ظرف

4-  شرایط حرارتی: استریلیزاسیون کامل امکان پذیر نیست از نظر اقتصادی نیز توجیه ندارد. استریلیزاسیون تجارتی همه میکروبهای بیماریزا نابود می شوند مقدار کمی اسپور مقاوم باقی می ماند .

 

متدهای سترون سازی

:Steam infusion در سال 1920 مطرح شد برای مواد غذایی حساس به حرارت به دلیل حفظ مواد معمولی مناسب است،

  Steam infusion ( پاشش بخار )

 Steam injection ( تزریق بخار )

Tubular heat exchanger : سیستم سترون ساز لوله ای، سال 1930، مخصوص محصولات هموژن با ویسکوزیته پایین

Plate heat exchanger ( سترون ساز صفحه ای ) : ریچارد سیلگمن در سال 1922 مطرح شد، گرم کردن و سرد کردن غیر مستقیم، ارزانترین سیستم سترون سازی است

Scraped surface heat exchanger ( سیستم سترون سازپاروئی ) : مناسب مواد غذایی با ویسکوزیته زیاد در سال 1928 مطرح شد، حل مشکل چسبیدن مواد غذایی اطراف صفحات

Sterile with heat obtained from electrical : سترون سازی با بهره گیری از گرمای حاصله از مقاومتهای الکتریکی در سال 1980 مطرح شد، مهمترین مزیت آن حرارت دیدن ذرات غذایی بویژه قطعات بزرگ و درشت مثلا" گوشت ( نظير سيستم  arepack)

 

تجهیزات:

هر چند تجهیزات متنوعند اما بطور مشترک موارد ذیل در همه آنها دیده می شود.

1- محصول یکنواختی که قابلیت پمپ شدن را داشته باشد .

2- سیستم کنترلی که سرعت جریان محصول به سراسر سیستم را بتواند کنترل کند .

3- یک روش اعمال حرارت برای گرم کردن محصول و رساندن آن به درجه حرارت استریلیزاسیون تجاری

4- یک روش نگهداری محصول در درجه حرارت مورد نظر و با زمان مفید جهت استریلیزاسیون

5- یک روش برای سرد کردن محصول تا رساندن به دمای پرکن

6- استریل کردن سیستم قبل از تولید و در طی تولید محصول

7- یک روش بازدارنده به منظور جلوگیری از ورود محصولاتی که استریل نشده اند به قسمت بسته بندی می باشد.

 

مواد سترون ساز

1- استفاده از بخار خیلی داغ سوپر هیت

2- استفاده از هوای خشک داغ

3- استفاده از آب اکسیژنه (حداکثر 0/5 ppm غلظت هیدروژن پراکسید)

4- استفاده توام از آب اکسیژنه و نور ماوراء بنفش

5- استفاده از آب اکسیژنه و گرما

6- استفاده از تشعشع گاما

 

منطقه اسپتیک

Ú      محل بین ماشین بسته بندی و منطقه نگهداری محصول است که باید استریل شود این قسمت از قسمتهای دیگر جدا شود ترجیحا" توسط موانع

 

دریک فرایند اسپتیک و سیستم بسته بندی درواحدهای بسته بندی موارد ذیل دیده میشود

1- محیط استریلی که محصول و ظرف می توانند همزمان آماده شوند .

2- سطح بسته ( ظرف ) با مواد سترون ساز ضدعفونی می شود .

3- بطریقه اسپتیک محصول استریل در داخل ظروف استریل پر می شود .

4- درب ظروف به طریقه دوخت غیر قابل نفوذ دربندی می شود .

 

5- ثبات ها و کنترل کننده های که فاکتورهای بحرانی را به منظور صحت عملیات تحت کنترل دارند . 

  
یک شنبه 4 خرداد 1393
 سارا رويتوند

كليه سيستم هاي بسته بندي اسپتك داراي دو ريشه تاريخي اند:

الف- فرايند مارتين دول كه درسال 1940 در امريكا پيشنهاد گرديد.

- استفاده از بخار فوق اشباع براي استريل كردن ظروف فلزي وحرارت دادن سريع ماده غذايي مايع وسرد كردن آن در مبدلهاي حرارتي لوله اي

- دوخت ظروف  در يك بخار اتمسفر انجام ميگيرد

- براي فراورده هايي نظير انواع سوپها، سسهاي مخصوص و فراورده هاي لبني

ب- فرايند لولينجرو رجز كه در سال 1960 در كشور سوئيس پيشنهاد گرديد است.

-    سيستمي كه بر كاربرد آب اكسيژنه و خاصيت ضدعفوني كنندگي آن پايه ريزي شده از جمله ماشين هاي FFS تتراپك كه تترابريك نيز ناميده ميشود.

*   مزاياي بسته بندي اسپتيك

1-    افزايش زمان ماندگاري مواد غذايي (دماي بالاو زمان كم)

2-    انواع مختلف مواد و ظروف بسته بسته بندي در ابعاد مختلف

3-    انتقال حرارتي بالا

*   معايب بسته بندي اسپتيك

1-    هزينه بالا

2-    عموما جهت مايعات مناسب است

3-    ظرفيت اين سيستم پايين است

*    مواد تشکیل دهنده بسته بندی اسپتیک :


 
ساختار مكانيكي پاكت به گونه‌اي است كه مي‌تواند از ورود ميكروارگانيزم‌ها، نور، گاز يا بخار جلوگيري نمايد. این بسته بندی جعبه شکل لایه ای از سه ماده است : کاغذ مقوایی باکیفیت بالا ، پلی اتیلن که هردو به وسیله هیدروژن پراکسید و یا حرارت استریل می شود و آلومینیوم که با بخار داغ استریل می شود .

کاغذ (70 درصد ) سختی ، استحکام و شکل آجری مناسب بسته بندی را ایجاد می کند.
پلی اتیلن (24 درصد ) داخلی ترین لایه است که درز بندی بسته رامحکم می کند و یک پوشش محافظ روی لایه خارجی است که آن را خشک نگه می دارد در واقع براي جلوگيري از نشت بسته‌ها و ايجاد سدي در مقابل نفوذ ميكروارگانيزم‌ها.

آلومینیوم ( 6 درصد ) یک لایه عایق در مقابل نور و اکسیژن طعم‌هاي بد و ناخواسته‌ تشکیل می دهد. این لایه فوق العاده نازک به خنک شدن و جلوگیری از فساد بدون استفاده از نگهدارنده ها کمک می کند

بسته بندی اسپتیک شامل مجموعه ای از 6 لایه است ، به ترتیب :

پلی اتیلن ، کاغذ ، پلی اتیلن ، آلومینیوم فویل ، پلی اتیلن و پلی اتیلن .

 هر کدام از این لایه های برای هدف خاصی تهیه شده اند:


* لایه داخلی پلی اتیلنی به عنوان فیلم خنثی که با محصول واکنش نداده و قابلیت دوخت حرارتی بسته را فراهم می کند.
* لایه آلومینیوم فویل برای ممانعت از حضور نور بکار برده می شود

* لایه پلی اتیلنی میانی برای ممانعت از حضور نور بکار برده می شود.
* لایه پلی اتیلنی میانی اولا نقش ممانعت کنندگی دارد و ثانیا عامل چسباننده مقوا و آلومینیوم فویل می باشد.
* لایه پلی اتیلن خارجی از چاپ روی مقوا محافظت کرده و آن را براق
 نشان میدهد.

    تكنولوژي بسته بندي مواد غذايي به روش اسپتيك

روش استريل جهت بسته بندي به  روش اسپتيك توسط سيستم صفحه اي (Plate Heat Exchanger)

روش استريل جهت بسته بندي به  روش اسپتيك توسط سيستم لوله درلوله (Tube In Tube Heat Exchanger)

روش استريل جهت بسته بندي به  روش اسپتيك توسط سيستم صفحه تراش (Scraped Surface Heat Exchanger)

   سيستم صفحه تراش

اين سيستم قابليت پذيرش محصول از هريك از دستگاههاي آبگير، تبخير، خردكن ويا له كن انواع ميوه ها و سبزيهاي فرايند نشده بطور مستقيم رادارد و همه ي اشكال فوق را غرايند حرارتي مي نمايد.

معروفترين آن كه داراي كاربرد حرارتي فراوان مي باشد DSR ناميده مي شود، در اين سيستم تبادل حرارت در دو سطح داخلي و خارجي انجام مي شود (زمان بسيار كوتاه). دراين دستگاه قطعات پروسس شده ميوه ويا مواد غذايي ديگر به ابعاد 50 را نيز عبور داده و بسته بندي آنرا اسپتيك مي نمايند.

از نظر تبادل حرارتي محصولات  3 مرحله حرارتي را ميگذرانند :

1-    حرارت دادن به درجه حرارت مورد نياز براي استريل شدن

2-    نگهداري براي مدت مورد نظر در درجه حرارت

3-    سرد كردن محصول تادرجه حرارت 30الي35 درجه ( آب سرد يا محلول گليكون)

از اين سيستم براي انواع محصولات بخصوص محصولات مايع حاوي قطعات بزرگتر با غلظت بالا استفاده مي شود.

   سيستم صفحه اي

انواع آبميوه صاف و كنسانتره آنها ، آبميوه ها با درصد پالپ كمتر وانواع خامه

   سيستم لوله در لوله

محصولات با غلظت پائين تر و محصولات مايع حاوي قطعات كوچك

  

جستجوی پیشرفته

کتب و مقالات علمی
صنایع بسته بندی و غذایی

خبرنامه: ثبت ایمیل

فرش پلاس( بسته بندی میوه و سبزی)افزایش ماندگاری محصولات غذایی - فیلم های پلاستیکی چندلایه